Het stressemmertje wordt vaak gezien als reden voor gedragsproblemen bij de hond. Er wordt vaak al snel gezegd dat een hond overprikkeld is, maar klopt dit wel? Is overprikkeling en een volle stressemmer echt vaak de reden voor gedragsproblemen of zit hier meer achter?
Wat is stress?
Om te begrijpen hoe een stressemmer werkt moeten we eerst begrijpen wat stress precies is en hoe dit fysiek in het lichaam werkt.
Stress wordt vaak als iets negatiefs bezien, bijvoorbeeld na een drukke werkdag zijn we gestrest en voelen we ons moe. Maar stress is eigenlijk een lichamelijke reactie bij verandering van de omgeving, spanning of gevaar. De belangrijkste hormonen hiervoor zijn adrenaline en cortisol.
Bij kortdurende stress komt adrenaline vrij, adrenaline zorgt voor paraatheid van het lichaam en maakt het klaar om te vechten of vluchten. De bloeddruk, hartslag en ademhaling stijgen om de cellen zoveel mogelijk zuurstof te geven voor het moment. Het lichaam kan niet in een voortdurende staat van paraatheid zijn, daarom blijft adrenaline maar kort in het lichaam.
Bij langdurige stress komt cortisol vrij. Cortisol wordt ook wel het stresshormoon genoemd. Cortisol verblijft ongeveer 24 tot 48 uur in het lichaam. Cortisol zorgt ervoor dat de hond beter met stress kan omgaan en hier sneller van herstelt. Toch kan chronische aanmaak van cortisol ook juist medische problemen veroorzaken zoals hart en vaat ziekten. Cortisol kan namelijk stapelen in het lichaam, omdat het langer aanwezig blijft. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij trigger stacking.
Trigger stacking
Trigger stacking wil zeggen dat elke vorm van stress die de hond meemaakt opstapelt in het lichaam in de vorm van cortisol. Een voorbeeld: stelt u zich een hond voor die moeite heeft op straat met fietsers, hardlopers en andere honden. U gaat een wandeling maken met deze hond en na vijf minuten wandelen komt u een hardloper tegen. De hond reageert alert en kijkt de hardloper na. Na weer een paar minuten komt u een fietser tegen. De hond reageert opnieuw alert en zet zijn haren overeind en maakt zich groot, verder gebeurt er nog niet zoveel. Dan komt er een andere hond voorbij, uw hond valt uit en reageert ineens agressief. Alle voorgaande triggers zorgen ervoor dat uw hond ineens overloopt en toch explosief reageert. Dit is een perfect voorbeeld van een volle stress emmer. In dit voorbeeld hebben we het alleen nog maar gehad over triggers die de hond spannend vindt en hier dus een negatieve emotie bij voelt. Maar ook blije opwinding zorgt voor de vulling van dit stress emmertje. Stel u heeft met de hond druk gespeeld voor de wandeling. U heeft lopen sjoren en trekken met een flostouw en de hond is al helemaal opgewonden. De kans is dan groot dat als u op dat moment naar buiten gaat hij bij de eerste de beste trigger al explosief reageert en uitvalt. Ondanks dat de hond het spel erg leuk gevonden heeft wordt hij toch agressief bij een negatieve ervaring omdat zijn emmertje al vol is.
Hoe vol dit emmertje kan worden verschilt erg per hond en verschilt per levensfase.
Pup vs volwassen hond
Zoals kinderen sneller boos worden dan volwassenen gebeurt precies hetzelfde bij puppy's. Puppy's hebben nog geen zelfbeheersing geleerd en het stress emmertje van een pup is erg ondiep om in dezelfde taal te spreken. Dit wil zeggen dat een pup snel overgaat tot bijten, blaffen en ander ‘vervelend’ gedrag. Dit is vaak een teken dat de pup overprikkeld is en toe is aan het legen van de stressemmer. Als een hond als pup niet geleerd heeft hoe hiermee om te gaan zal de hond ook als volwassene in dit gedrag blijven hangen. Een volwassen hond zal ook sneller overgaan tot agressie bij een volle stress emmer.
Is het altijd overprikkeling?
Zoals eerder gezegd wordt er vaak snel gesproken over overprikkeling van de hond. Toch is dit niet altijd het geval. Een drukke hond kan ook gewoon te veel energie hebben. Een hond die agressie inzet kan al honderd keer zijn grenzen aangegeven hebben en de volgende keer toch ineens zijn tanden gebruiken. Belangrijk is dus altijd om te kijken naar de context van het gedrag en de lichaamstaal die de hond laat zien. Schaalt hij op in frustratie tijdens wandelingen? Is hij 's avonds erg druk ten opzichte van 's ochtends? Of laat hij bijvoorbeeld veel ontladingsgedrag zien gedurende de dag zoals bestijgen van knuffels of manden, slopen, rollen of graven.
U kunt de hond helpen zijn stress emmer te legen gedurende de dag. Zeker als pup zou ik dit zeker adviseren. Maar hoe kunt u dit doen?
Stressemmer legen
De
stressemmer legen kan op verschillende manieren. Ten eerste heeft slaap
een belangrijke rol in het verwerken van de cortisol in de hersenen.
Tijdens slaap worden alle afvalstoffen van de hersenen en de hor
monen
verwerkt, in het
bijzonder tijdens de diepe slaap. Hoeveel slaap een hond nodig heeft is
afhankelijk per individu. Voor puppy's houden we 18-20 uur slaap aan,
voor pubers en jong volwassen honden tot 3 jaar eerder 16-18 uur. Een volwassen hond zou aan 14-16 uur slaap genoeg moeten hebben. Vaak is dit ook afhankelijk
van het ras van de hond, een ras wat makkelijk zijn rust neemt slaapt
automatisch meer op een dag dan een ras wat gefokt is om heel de dag
actief te zijn.
Daarnaast is kauwen en likken een manier van ontladen. Door te kauwen en likken op botjes ontwikkelt het lichaam hormonen waar de hond een geluksgevoel van krijgt. De hond ontspant makkelijker en gaat daarna dus ook makkelijker slapen. Zorg natuurlijk wel voor veilige kluifjes. U kunt ook een Kong gebruiken, deze kunt u vullen en invriezen waardoor de hond er zo makkelijk een half uur mee doet.
Ook snuffelen zorgt voor ontspanning en ontlading. Er zijn veel snuffelspelletjes die u kunt doen met uw hond. U kunt dit thuis doen door brokjes of speeltjes te verstoppen maar er zijn ook mogelijkheden om bij een hondenschool sporen te volgen of detectie te doen. Een hond die een half uur snuffelt is moe en voldaan en zal ook fysiek minder nodig hebben. Natuurlijk is het wandelen ook nog steeds belangrijk voor de fysieke uitdaging, maar een hond die bijvoorbeeld geopereerd is en daardoor minder mag bewegen kunt u dus heel goed bezig houden met snuffelen.
