Spel tussen honden, altijd leuk?

Ga eens naar het hondenpark en observeer eens hoeveel honden daar interactie met elkaar hebben. Is het écht leuke interactie of zie je misschien toch wat stress signalen? Hoe herken je eigenlijk leuk spel tussen honden? In dit artikel neem ik je mee in de wereld van spel tussen honden. 

 

Spel stijlen 

Er zijn verschillende spel stijlen van honden wat afhankelijk is van het individu en soms een beetje ras verschillend is. Met de ene spelstijl wordt er flink gebeukt en gebotst en lijf tegen lijf gespeeld en bij de andere spelstijl rennen de honden vooral achter elkaar aan en wordt er ‘gejaagd’. 

Als honden met beide spelstijlen elkaar tegenkomen zal er conflict ontstaan. De ene hond wil rennen en de andere hond wil lijfelijk spel. In de perfecte wereld is iedereen hiervan op de hoogte en kan je een hondeneigenaar vragen: ‘welke spelstijl heeft uw hond?’ voordat je ze loslaat en met elkaar om laat gaan. Zo ontstaan er namelijk ook geen vervelende ervaringen tussen de honden. 

Daarnaast is het belangrijk om te kijken naar de grootte van de hond. Je laat een Chihuahua bijvoorbeeld niet met een Berner Sennenhond spelen, dat is gedoemd tot een ritje naar de dierenarts. Ook hele gespierde honden met ranke honden is geen goed idee omdat dit ook tot letsel kan leiden. Neem als voorbeeld een bully met een whippet. Qua grootte ongeveer net zo groot, maar in gewicht erg verschillend en ook de spelstijlen van deze rassen verschillen erg.  

Helaas wordt er in de praktijk amper gekeken naar de verschillen tussen honden en weten de meeste eigenaren niet dat deze spelstijlen bestaan. Veel eigenaren laten hun hond los op een loslaat veld en alles moet maar met elkaar om gaan. Maar is dit echt wel zo leuk als dat wij denken en hoe herkennen we dan dat een hond het naar zijn zin heeft? 

 

Hoe herken je leuk spel? 

Ten eerste is er bij leuk spel weinig tot geen stress signalen te zien. Meer weten over stress signalen? In het artikel ‘hoe herken je stress bij honden?’ vertel ik hier alles over. Hoogstens zijn er wat kalmeringssignalen te zien, hiermee laten de honden aan elkaar weten geen kwaad te willen doen. Zo is niezen een signaal, maar ook uitschudden en gapen zorgen ervoor dat de honden bij elkaar zien dat er geen kwade bedoelingen zijn. 

Daarnaast is leuk spel te herkennen aan de afwisselende rollen in het spel. Bij het rennen kun je zien dat de honden wisselend achter elkaar aan rennen, dan de ene voorop en dan de andere. Ook moet er geen spanning in het lijf te zien zijn, het moeten ontspannen en blije honden zijn. Bij de lichamelijke spellen eindigt er vaak een hond ‘onderop’. Ook dit moet wisselen van rol, dan de ene bovenop en dan de andere.  

Ten derde is het belangrijk om pauzes te zien in het spel. Even het moment nemen om elkaar te peilen, vindt de ander het nog steeds wel zo leuk? Dit is vaak ook het moment dat er even geschud wordt.  

Soms doen honden aan ‘self-handicapping'. Wat je dan ziet is dat een grotere hond zich klein maakt voor de ander om te kunnen spelen. Dit zien we bij volwassen honden die dit doen voor puppy's maar ook grote rassen die dit doen voor kleine rassen. Het beeld ziet er dan als volgt uit: de grote hond gaat liggen op zijn zij waarbij de kleinere hond over hem heen dendert of speels in zijn oren bijt.  

 

Coping 

Wat gebeurt er als het spel niet leuk is? Honden zetten dan gedrag in om zo goed mogelijk om te gaan met de situatie zonder agressie in te zetten. Dit noemen we ‘coping gedrag’. In zo'n situatie zijn er veel stresssignalen te zien, vaak aan beide kanten en veel spanning in het lijf. De hond die voorop rent is zonder pauze en zonder afwisseling voorop aan het rennen, eigenlijk aan het vluchten. De hond die onderop ligt krijgt niet de kans om op te staan en ligt op de grond wachtend tot de andere hond stopt met ‘aanvallen’. Omdat honden conflictmijdend zijn proberen ze er alles aan te doen om geen agressie in te hoeven zetten.  

Maar wat gebeurt er als dit meerdere keren per dag, elke dag gebeurt? Wat als de meeste ervaringen met andere honden niet leuk zijn en ervaren worden als negatief? Vroeg of laat zal de hond toch zijn grens laten zien. Dit zal hij doen door te grommen, of door uit te vallen naar passerende honden om hem op afstand te houden. Misschien gaat de hond zelfs over tot bijten en richt hij schade aan. 

 

Herken jij leuk spel tussen honden? Of misschien is deze vraag nog belangrijker: herken jij stress bij interactie tussen honden en grijp jij ruim op tijd in? Door de signalen te herkennen en je hond hiertegen te beschermen zal jouw hond een fijnere tijd beleven buiten en zal omgang met andere honden als positief worden beschouwd.  

Socialisatie, hoe moet dat nu eigenlijk?

Eén van de belangrijkste onderwerpen om je in te lezen als je een puppy in huis neemt is toch wel socialisatie. Maar wat is socialisatie dan? Is dat je pup zoveel mogelijk blootstellen aan prikkels zodat het eraan went of zit er toch meer achter? Om te weten hoe socialisatie werkt is het belangrijk om eerst te begrijpen wat dit precies inhoudt. 

 

Wat is socialisatie? 

In de volksmond wordt socialisatie gezien als je hond aan de prikkels om hem heen te laten wennen. Met prikkels bedoelen we dan alles wat de hond in zijn leven meemaakt, van geluiden tot objecten tot mensen en andere dieren. Maar dit is eigenlijk niet wat socialisatie echt is.  

Socialisatie betekent je pup kennis laten maken met alles waar hij een sociale band mee moet hebben. Als voorbeeld de kat waar hij mee samen komt te leven, of de kinderen in het gezin, maar ook de familieleden buiten het gezin die op bezoek komen. De hond moet al deze personen accepteren en mee leren leven. Socialisatie is dus vooral gebaseerd op sociale contacten.  

 

Verschil tussen socialisatie en habituatie 

Habituatie wil zeggen het wennen aan de wereld om hem heen. Dit wil wel zeggen alle geluiden, voorwerpen en de dingen waar de hond mee moet omgaan in de rest van zijn leven. Om de hond hieraan te laten wennen is het belangrijk om al vroeg te bedenken waar de hond in zijn leven te maken mee zal hebben. Zal hij bijvoorbeeld met een auto moeten reizen of wil je de hond in een fietsmandje meenemen. Woon je dichtbij een treinstation of bij een school waar je de hond vast aan kan laten wennen. Je hond hiermee kennis laten maken is dus habituatie. 

Het verschil tussen socialisatie en habituatie is dus het sociale aspect van socialisatie en habituatie is het wennen aan de omgeving van de pup. 

 

Levensfases 

Wat ook vaak gedacht wordt is dat de pup tussen 8 en 12 weken gesocialiseerd moet worden en dat dit daarna klaar is. Het is wel waar dat de periode tussen 8 en 12 weken de belangrijkste periode is, maar na deze tijd ben je echt nog niet klaar met de wenperiode van de hond. Hoe lang een hond socialisatie en habituatie nodig heeft verschild erg per ras, en zelfs per individu. Retrievers hebben veel minder tijd nodig om te wennen aan hun omgeving en sociale banden te vormen dan bijvoorbeeld herdershonden die van zichzelf erg gereserveerd zijn. Het gevaar bij retrievers is dan weer dat de hond over gesocialiseerd wordt en alles net even té leuk vindt.  

 

Naast de socialisatie fase is het belangrijk om rekening te houden met de angstfases die een hond doorgaat. Als je hond namelijk in de angstfase zit is het belangrijk om veel voorzichtiger te zijn met het blootstellen aan prikkels. Een pup zit in de angstfase vanaf een leeftijd van 12 weken en kan duren tot 6 maanden. Dit zal natuurlijk met ups en downs zijn. De volgende angstfases zijn op ongeveer 9, 14 en 18 maanden. In deze fase kan je hond ineens bang zijn voor dingen die er altijd al waren, bijvoorbeeld de lamp aan het plafond of de kliko op de hoek van de straat.  

 

Stressemmer en leervermogen 

Je pup wennen aan de prikkels om hem heen betekend niet dat je de hond zoveel mogelijk blootstelt aan alles om hem heen. Habituatie moet voorzichtig gebeuren en er moet goed gekeken worden naar wat de hond aankan. Alle indrukken hebben impact op je hond en vult het hoofdje. Bij een vol hoofd komt er niks meer binnen en ben je voor niets bezig met je hond. Daarnaast ben je de hond te veel aan het blootstellen en is de kans groot dat je een averechtse uitwerking hebt, namelijk dat de hond angstig wordt voor alles wat op hem afkomt. Bedenkt hierbij ook dat ook de leuke prikkels het hoofdje vullen, dus elk spel met jou of andere honden zorgt ook voor een vol hoofd.  

Maar hoe kun je zien dat je pup genoeg gehad heeft? Een vol hoofd is te herkennen bij je pup aan druk gedrag. Waar je denkt dat de pup bij druk gedrag juist meer uitdaging nodig heeft, betekend dit tegenovergesteld juist dat de pup erg moe is. Vaak is 's avonds te zien dat de pup de ‘zoomies’ krijgt. De hond rent dan met een aangeknepen staartje door het huis en raast als een wervelwindje door het huis. Dit noemen we ook wel ‘de gekke vijf minuten’. Bij overvraging is de pup ook niet meer aanspreekbaar en gaat hij bijten in handen, voeten en broekspijpen. Het beste natuurlijk is om dit moment voor te zijn en het vroegtijdig te herkennen zodat je de pup niet overvraagt.  

 

In de praktijk 

Met deze kennis kunnen we beginnen aan de socialisatie en habituatie van de pup. Wat goed werkt is om allereerst een schema te maken en te bedenken wat nodig is om de pup aan te laten wennen. Wat gaat hij doen in het leven en waar moet hij aan blootgesteld worden. Een erf hond zal bijvoorbeeld een minder lang lijstje hebben als een hond die in het midden van de stad moet leven. Plan niet alles tegelijk in, geef de hond veel tijd om te wennen aan enkele prikkels en oefen meerdere keren per dag maar heel kort. Ga bijvoorbeeld niet twee uur naar het tuincentrum maar houdt het hoogstens op tien minuten. Ga niet een half uur met de pup in de auto rijden maar rijdt een blokje om en werk dit steeds verder uit tot steeds langer.  

Daarnaast is het belangrijk om de steunpilaar voor de hond te zijn. Vind hij iets spannend til hem dan op en troost hem rustig. Haal hem weg uit de situatie en neem afstand van wat de pup spannend vindt. Laat hem dan vanaf een veilige afstand kijken en ga dan de volgende keer pas weer wat dichterbij staan. Zoals gezegd is het belangrijk om zelf zo rustig mogelijk te blijven. Als je zelf gestrest bent zal de pup dit overnemen.  

Als je pup rustig blijft in de situaties die je hem hebt laten zien kun je doorgaan naar de volgende situatie of het wat spannender maken. Zo ga je steeds een stapje verder tot de hond een volwassen leeftijd bereikt heeft en gewend is aan de wereld om hem heen. 

 

Over socialisatie 

Ik heb het al eens genoemd in dit artikel, over socialisatie.  Bij bepaalde rassen is er risico dat de hond zijn sociale contacten iets té leuk vindt. Ik heb als voorbeeld al de retrievers genoemd, maar ook de spaniëls hebben meer risico om over gesocialiseerd te worden. Een over gesocialiseerde hond springt tegen iedereen op die hem aandacht zou kunnen geven en gaat geregeld over de grenzen van andere mensen of honden.  

Hoe zorg je ervoor dat je hond niet over gesocialiseerd raakt? Leer hem tijdens de socialisatie periode ook wat hij met deze sociale contacten moet doen. Focus je training op rust en kalmte. Leer de hond bijvoorbeeld zitten voordat hij aangehaald wordt. Wat kan helpen is wat afstand te nemen van hetgeen de hond juist erg leuk vindt en pas bij rust de andere persoon dichtbij te laten komen.  

 

Heb jij vragen over socialisatie, habituatie of heb je een hond juist overgenomen en heb je de socialisatietijd niet zelf meegemaakt? Door privélessen te nemen van een gecertificeerde instructeur of gedragstherapeut kun je geholpen worden de hond in de rest van zijn leven te begeleiden tot stabiele volwassen hond. Meer info? www.caninecompass.nl