Socialisatie, hoe moet dat nu eigenlijk?

Eén van de belangrijkste onderwerpen om je in te lezen als je een puppy in huis neemt is toch wel socialisatie. Maar wat is socialisatie dan? Is dat je pup zoveel mogelijk blootstellen aan prikkels zodat het eraan went of zit er toch meer achter? Om te weten hoe socialisatie werkt is het belangrijk om eerst te begrijpen wat dit precies inhoudt. 

 

Wat is socialisatie? 

In de volksmond wordt socialisatie gezien als je hond aan de prikkels om hem heen te laten wennen. Met prikkels bedoelen we dan alles wat de hond in zijn leven meemaakt, van geluiden tot objecten tot mensen en andere dieren. Maar dit is eigenlijk niet wat socialisatie echt is.  

Socialisatie betekent je pup kennis laten maken met alles waar hij een sociale band mee moet hebben. Als voorbeeld de kat waar hij mee samen komt te leven, of de kinderen in het gezin, maar ook de familieleden buiten het gezin die op bezoek komen. De hond moet al deze personen accepteren en mee leren leven. Socialisatie is dus vooral gebaseerd op sociale contacten.  

 

Verschil tussen socialisatie en habituatie 

Habituatie wil zeggen het wennen aan de wereld om hem heen. Dit wil wel zeggen alle geluiden, voorwerpen en de dingen waar de hond mee moet omgaan in de rest van zijn leven. Om de hond hieraan te laten wennen is het belangrijk om al vroeg te bedenken waar de hond in zijn leven te maken mee zal hebben. Zal hij bijvoorbeeld met een auto moeten reizen of wil je de hond in een fietsmandje meenemen. Woon je dichtbij een treinstation of bij een school waar je de hond vast aan kan laten wennen. Je hond hiermee kennis laten maken is dus habituatie. 

Het verschil tussen socialisatie en habituatie is dus het sociale aspect van socialisatie en habituatie is het wennen aan de omgeving van de pup. 

 

Levensfases 

Wat ook vaak gedacht wordt is dat de pup tussen 8 en 12 weken gesocialiseerd moet worden en dat dit daarna klaar is. Het is wel waar dat de periode tussen 8 en 12 weken de belangrijkste periode is, maar na deze tijd ben je echt nog niet klaar met de wenperiode van de hond. Hoe lang een hond socialisatie en habituatie nodig heeft verschild erg per ras, en zelfs per individu. Retrievers hebben veel minder tijd nodig om te wennen aan hun omgeving en sociale banden te vormen dan bijvoorbeeld herdershonden die van zichzelf erg gereserveerd zijn. Het gevaar bij retrievers is dan weer dat de hond over gesocialiseerd wordt en alles net even té leuk vindt.  

 

Naast de socialisatie fase is het belangrijk om rekening te houden met de angstfases die een hond doorgaat. Als je hond namelijk in de angstfase zit is het belangrijk om veel voorzichtiger te zijn met het blootstellen aan prikkels. Een pup zit in de angstfase vanaf een leeftijd van 12 weken en kan duren tot 6 maanden. Dit zal natuurlijk met ups en downs zijn. De volgende angstfases zijn op ongeveer 9, 14 en 18 maanden. In deze fase kan je hond ineens bang zijn voor dingen die er altijd al waren, bijvoorbeeld de lamp aan het plafond of de kliko op de hoek van de straat.  

 

Stressemmer en leervermogen 

Je pup wennen aan de prikkels om hem heen betekend niet dat je de hond zoveel mogelijk blootstelt aan alles om hem heen. Habituatie moet voorzichtig gebeuren en er moet goed gekeken worden naar wat de hond aankan. Alle indrukken hebben impact op je hond en vult het hoofdje. Bij een vol hoofd komt er niks meer binnen en ben je voor niets bezig met je hond. Daarnaast ben je de hond te veel aan het blootstellen en is de kans groot dat je een averechtse uitwerking hebt, namelijk dat de hond angstig wordt voor alles wat op hem afkomt. Bedenkt hierbij ook dat ook de leuke prikkels het hoofdje vullen, dus elk spel met jou of andere honden zorgt ook voor een vol hoofd.  

Maar hoe kun je zien dat je pup genoeg gehad heeft? Een vol hoofd is te herkennen bij je pup aan druk gedrag. Waar je denkt dat de pup bij druk gedrag juist meer uitdaging nodig heeft, betekend dit tegenovergesteld juist dat de pup erg moe is. Vaak is 's avonds te zien dat de pup de ‘zoomies’ krijgt. De hond rent dan met een aangeknepen staartje door het huis en raast als een wervelwindje door het huis. Dit noemen we ook wel ‘de gekke vijf minuten’. Bij overvraging is de pup ook niet meer aanspreekbaar en gaat hij bijten in handen, voeten en broekspijpen. Het beste natuurlijk is om dit moment voor te zijn en het vroegtijdig te herkennen zodat je de pup niet overvraagt.  

 

In de praktijk 

Met deze kennis kunnen we beginnen aan de socialisatie en habituatie van de pup. Wat goed werkt is om allereerst een schema te maken en te bedenken wat nodig is om de pup aan te laten wennen. Wat gaat hij doen in het leven en waar moet hij aan blootgesteld worden. Een erf hond zal bijvoorbeeld een minder lang lijstje hebben als een hond die in het midden van de stad moet leven. Plan niet alles tegelijk in, geef de hond veel tijd om te wennen aan enkele prikkels en oefen meerdere keren per dag maar heel kort. Ga bijvoorbeeld niet twee uur naar het tuincentrum maar houdt het hoogstens op tien minuten. Ga niet een half uur met de pup in de auto rijden maar rijdt een blokje om en werk dit steeds verder uit tot steeds langer.  

Daarnaast is het belangrijk om de steunpilaar voor de hond te zijn. Vind hij iets spannend til hem dan op en troost hem rustig. Haal hem weg uit de situatie en neem afstand van wat de pup spannend vindt. Laat hem dan vanaf een veilige afstand kijken en ga dan de volgende keer pas weer wat dichterbij staan. Zoals gezegd is het belangrijk om zelf zo rustig mogelijk te blijven. Als je zelf gestrest bent zal de pup dit overnemen.  

Als je pup rustig blijft in de situaties die je hem hebt laten zien kun je doorgaan naar de volgende situatie of het wat spannender maken. Zo ga je steeds een stapje verder tot de hond een volwassen leeftijd bereikt heeft en gewend is aan de wereld om hem heen. 

 

Over socialisatie 

Ik heb het al eens genoemd in dit artikel, over socialisatie.  Bij bepaalde rassen is er risico dat de hond zijn sociale contacten iets té leuk vindt. Ik heb als voorbeeld al de retrievers genoemd, maar ook de spaniëls hebben meer risico om over gesocialiseerd te worden. Een over gesocialiseerde hond springt tegen iedereen op die hem aandacht zou kunnen geven en gaat geregeld over de grenzen van andere mensen of honden.  

Hoe zorg je ervoor dat je hond niet over gesocialiseerd raakt? Leer hem tijdens de socialisatie periode ook wat hij met deze sociale contacten moet doen. Focus je training op rust en kalmte. Leer de hond bijvoorbeeld zitten voordat hij aangehaald wordt. Wat kan helpen is wat afstand te nemen van hetgeen de hond juist erg leuk vindt en pas bij rust de andere persoon dichtbij te laten komen.  

 

Heb jij vragen over socialisatie, habituatie of heb je een hond juist overgenomen en heb je de socialisatietijd niet zelf meegemaakt? Door privélessen te nemen van een gecertificeerde instructeur of gedragstherapeut kun je geholpen worden de hond in de rest van zijn leven te begeleiden tot stabiele volwassen hond. Meer info? www.caninecompass.nl