Veel mensen zijn nog van mening dat straf de beste manier is om ongewenst gedrag af te leren. Maar is dit echt zo? Of zijn er misschien liefdevollere manieren om je hond te leren wat de bedoeling is? En werkt straf eigenlijk wel zo goed als dat we denken?
In dit artikel leg ik uit wat er gebeurt bij straf en hoe straf wél werkt, maar vertel ik ook alternatieve manieren van opvoeding waarbij er gekeken wordt naar het individu en de emoties van het dier.
Wat is straf?
In één van mijn andere artikelen leg ik uit wat operante conditionering is. Als er bij deze term vraagtekens opduiken nodig ik je uit om eerst dat artikel te lezen!
Eén van de vormen van operante conditionering is positieve correctie en negatieve correctie. Correctie wil zeggen dat je daarmee het ongewenste gedrag vermindert maar met iets wat onprettig is voor de hond. Straf is hier een goed voorbeeld van. Stel de hond trekt aan de lijn en je geeft een ruk terug aan de lijn is dit een straf. De hond een tik geven is ook een vorm van straf. Maar ook iets leuks weghalen, bijvoorbeeld een kluifje terwijl hij daarmee bezig is, is een straf.
Straf is wel iets wat we met relativiteit moeten bekijken. Wat voor de ene hond als straf ervaren wordt wil niet zeggen dat dit voor de andere hond ook zo is. Stemverheffing kan voor een gevoelige hond ervaren worden als straf, terwijl een andere hond hier ongevoelig voor is.
Om straf ook zodanig te laten werken dat het ongewenste gedrag vermindert zitten er wel wat regels aan. Om ongewenst gedrag te verminderen met straf moet je:
Altijd consequent dezelfde straf geven bij hetzelfde gedrag. Als je nee de volgende dag ineens ja wordt heeft straf dus geen zin.
De straf moet hard genoeg gegeven worden dat het veel indruk maakt op de hond
Straf moet gegeven worden op hetzelfde moment van het gedrag. Als je thuiskomt en je ziet dat je hond een kussen gesloopt heeft, en je geeft de hond op dat moment straf zal dat niet werken. Hij zal hoogstens bang worden voor het feit dat je thuiskomt.
Zoals je kunt zien is straffen misschien niet zo makkelijk als gedacht. Onze emoties werken namelijk ook mee in dit verhaal. Als we net ontslagen zijn van onze baan, we komen thuis en zien dat de hond wéér dat kussen gesloopt heeft zal onze straf veel harder zijn als dat we net een opslag gekregen hebben en we komen dezelfde situatie tegen. Dit zorgt voor onduidelijkheid voor de hond en dus zal straf dan niet werken. Naast onze eigen emoties spelen de emoties van honden ook een grote rol.
Wat gebeurt er bij straf?
De eerste vraag die we ons kunnen stellen is waarom laat een hond ongewenst gedrag zien. Heel vaak is het zo dat een hond ongewenst gedrag laat zien uit frustratie, angst of boosheid. Wat gebeurt er als we de hond straffen? Hetzelfde als wat met een kind gebeurt op het moment dat het gestraft wordt, het ontwikkelt frustratie. Als de hond dus al gefrustreerd is, en hij wordt gestraft, ontwikkelt hij daardoor nog meer frustratie en wordt hij boos en gaat hij misschien zelfs wel agressie inzetten.
Daarnaast kan een hond op twee manieren op straf reageren. Er kan een angstcultuur ontstaan waarbij de hond bijvoorbeeld al wegduikt als er een hand opgeheven wordt. Het kan ook zijn dat de hond een sterk karakter van zichzelf heeft en zichzelf gaat verdedigen en agressie inzet om zijn grens te laten zien. Beide gedragingen zijn niet gewenst. We hebben met zijn allen geen huisdieren om ze bang voor ons te laten zijn, tenminste, daar ga ik van uit. Maar als we dus beter niet kunnen straffen, hoe kunnen we honden dan wel zo vormen dat ze geen ongewenst gedrag meer laten zien?
Wat is begrenzing?
Bij begrenzing draait het erom zoals het woord al zegt dat je je grenzen aan kunt geven. Dit kan zonder boosheid of frustratie gedaan worden. Belangrijk hiervoor is dat de hond begrijpt wat je bedoelt. Je kan wel zeggen dat een hond iets niet meer mag doen, maar als hij je niet begrijpt zal ook dit niet aankomen en zal het gedrag voortgezet worden. Maar hoe dan wel?
Kies om te beginnen een woord dat je gaat gebruiken om je grens mee aan te geven. Veel mensen gebruiken het woord ''nee'', maar veel beter is om een woord te gebruiken die je in het dagelijkse leven niet vaak gebruikt. Mijn advies is vaak om het woord ''bah'' te gebruiken. Vervolgens ga je een stappenplan volgen waarbij je de hond leert met een koekje op je platte hand die hij niet mag pakken. Je brengt hem in de verleiding het koekje te pakken maar doet dan je hand dicht en zegt ''bah''. Vervolgens doe je je hand open en zeg je ''pak maar''. Herhaal dit natuurlijk geen tachtig keer op een dag, dan werk je wel frustratie in de hand. Train dit 5-6 keer per dag maar niet langer dan 2-3 minuten per keer. Vervolgens werk je deze training verder uit door meer afstand van het koekje te nemen en dezelfde werkwijze te gebruiken (voor een uitgebreid trainingsplan adviseer ik om privélessen aan te vragen). Het doel van deze training is dat je de hond met het woord ''bah'' kan laten stoppen met het gedrag wat hij laat zien en ander gedrag van hem te kunnen vragen. Door dit aan te leren met positieve training ontwikkelt de hond geen frustratie om de begrenzing en wordt het zelfs leuk gemaakt om te luisteren naar het woord ''bah''.
Wij mensen zijn goed in vertellen wat we niet willen. Hoe vaak hoor je het woord ''foei!'' niet? Of mensen roepen ontelbaar keer ''nee'' naar de hond terwijl hij gewoon doorgaat met het ongewenste gedrag. We moeten ons bedenken dat honden alleen maar gedrag laten zien wat in hun optiek logisch gedrag is en honden doen alleen maar iets als ze er zelf ook beter van worden. Door alleen maar te vertellen wat je niet wil van een hond zal een hond niet begrijpen wat er dan wel van hem verwacht wordt. Bij de begrenzing hoort dus ook vertellen wat je wél van hem verwacht. Bij een hond die trekt aan de lijn kun je dus belonen voor een slappe lijn, daarmee vertel je hem wat je wel van hem wilt. Als je hond blaffend voor de voordeur staat kan je hem binnen roepen en belonen voor het feit dat hij dit gedaan heeft. Bij begrenzing gaat het dus vooral om hoe jij begrepen wordt door de hond maar ook dat jij de hond begrijpt in wat hij doet.
Waar kies je voor?
Er zijn dus meerdere manieren om een hond op te voeden. De manier van straf is gebaseerd op oude onderzoeken en voelt vaak voor ons natuurlijker aan. De manier van begrenzing is gebaseerd op nieuwere onderzoeken en houdt meer rekening met de emoties van de hond. Dat je beter niet kan corrigeren wil natuurlijk niet zeggen dat de hond zomaar alles mag doen waar hij zelf zin in heeft. Wat je moet beseffen is dat jouw manier van opvoeden veel impact heeft op de hond.
Dus vraag jezelf af: voed ik liever mijn hond op door macht over hem te tonen en straf te geven, of zoek ik naar manieren om rekening te houden met de emoties van de hond en wil ik een oprechte band opbouwen met mijn hond?
Geen opmerkingen:
Een reactie posten